Een contaminatie is een taalfout waarbij twee uitdrukkingen met dezelfde betekenis ongewild door elkaar worden gebruikt. Bekende voorbeelden: 'als zijnde' (van 'als' + 'zijnde'), 'ondanks dat' (van 'ondanks' + 'omdat'). In verzorgd Nederlands wordt aangeraden bewust één uitdrukking te kiezen. Sommige contaminaties zijn zo ingeburgerd dat ze niet meer als fout worden gezien.
Wat is een contaminatie?
Uit het Latijn contaminatio (vermenging). De spreker aarzelt tussen twee uitdrukkingen en combineert onbewust elementen uit beide, waardoor een grammaticaal onjuiste vorm ontstaat.
Voorbeelden
- Als zijnde: van 'als' + 'zijnde'
- Ondanks dat: van 'ondanks' + 'omdat' (correct: 'hoewel')
- Duur en duurzaam: verwarring van betekenissen
- Behoudens dat: 'behoudens' vraagt een zelfstandig naamwoord
Ingeburgerde contaminaties
'Op basis van', 'in overleg met', 'ondanks het feit dat' — officieel contaminaties, maar zo gangbaar dat woordenboeken ze accepteren.
Verschil met pleonasme en tautologie
Pleonasme = overbodig kenmerk ('witte sneeuw'). Tautologie = herhaling in synoniemen ('nooit ofte nimmer'). Contaminatie = vermenging van twee uitdrukkingen.
Kort samengevat
Contaminatie = twee uitdrukkingen ongewild vermengd. Bekende voorbeelden: 'als zijnde', 'ondanks dat'. Kies bewust één correcte vorm.
